Er is een stokoud spreekwoord dat zegt 'Quot homines, tot sententiae', oftewel; zoveel mensen, zoveel meningen. Hetzelfde lijkt van toepassing op het genre 'Fantasy' binnen de media, kunst- en cultuurvormen. Iedere fantasy-lezer kent het probleem van het toekennen van één of meerdere categorieen aan een (e)boek. Er zijn er zoveel dat je soms door de bomen het (fantasy)bos niet meer ziet. In dit blogje vertel ik je over een aantal van meest voorkomende subgenres van fantasy. Ik beperk me hierbij tot subgenres van fantasy binnen de boekenwereld.
Important
Dit blogje is verre van compleet. Er zullen ongetwijfeld subgenres zijn die ik vergeet. Laat me dit vooral weten in de reacties onderaan het blogje
De drie meest voorkomende subgenres
High Fantasy
Een verhaal dat zich afspeelt in en op een volledig fictieve wereld. Magie is volop aanwezig en is een alledaags onderdeel van het bestaan. Er is een overduidelijk verschil tussen goed en kwaad en een variant hiervan bepaalt de verhaallijn. Voorbeelden van High Fantasy zijn Daindreth's Assassin van Elisabeth Wheatley, Elantris van Brandon Sanderson, Song of Ice and Fire van George R.R. Martin en natuurlijk The Lord of the Rings van J.R.R Tolkien.
Low Fantasy
Low Fantasy speelt zich af op aarde of een nauw verwante wereld. Magie bestaat wel, maar is vaak verborgen en wordt als vreemd ervaren door de personages. Goed en kwaad bepalen de verhaallijn. De lezer kan zich snel identificeren met de locaties in het verhaal omdat het vaak om bestaande plekken gaat. Het bekendste voorbeeld van Low Fantasy zijn de eerste boeken uit de Harry Potter-serie van J.K. Rowling, en Lockwood & Co van Jonathan Stroud. Ook Mists of Avalon van Marion Zimmer Bradley is een voorbeeld van Low Fantasy.
Epic Fantasy
Epic Fantasy is eigenlijk een variant op High Fantasy. Het verschil zit hem in de omvang van het verhaal en de impact op de wereld. Bijna altijd speelt het verhaal zich af over meerdere continenten of zelfs werelden. Het betreft een epische strijd waarbij het lot van de wereld niet zelden bepaald wordt door de uitkomst ervan. Epic Fantasy speelt zich vaak af over meerdere delen/boeken met complexe personages en verhaallijnen. De bekendste voorbeelden van Epic Fantasy zijn The Lord of the Rings van J.R.R. Tolkien en A Song of Ice and Fire van George. R.R. Martin.
Andere veel voorkomende subgenres
Historical Fantasy
Historical Fantasy is bijna altijd Low Fantasy (speelt zich af op aarde) en is sterk geworteld in historische feiten en gebeurtenissen. Vaak is het geschreven als een alternatieve versie op de geschiedenis van een bepaalde periode. Voorbeelden van Historical Fantasy zijn Mists of Avalon van Marion Zimmer Bradley (Arthur-legendes), His Majesty's Dragon van Naomi Novik (de Napoleontische oorlogen) en The Whale Road door Robert Low (Vikingtijd)
Dark Fantasy
Dark Fantasy kan zowel High Fantasy als Low Fantasy zijn en kenmerkt zich vooral door de donkere, bijna kwaadaardige toon. De personages zijn vaak moreel grijs en de verhaallijnen bevatten horror-achtige elementen zoals monsters, vervloekingen of bovennatuurlijk kwaad. Voorbeelden van Dark Fantasy zijn de boeken van H.P. Lovecraft en Edgar Allan Poe, maar bv. ook The Witcher van Andrzej Sapkowski
Grimdark
Grimdark en Dark Fantasy lijken erg op elkaar. Grimdark is gebaseerd op de slogan van Warhammer 40.000, 'in the grim darkness of the far future...' en heeft als belangrijkste kenmerk het vaak groffe geweld. Het idee van Grimdark is dat niemand echt 'goed' is en dat het minste van de kwaden uiteindelijk overwint. Het bekendste voorbeeld van Grimdark is A Song of Ice and Fire van George R.R. Martin. Maar ook Prince of Thorns van Mark Lawrence en The Black Company van Glen Cook zijn voorbeelden van Grimdark.
Hard Fantasy
Hard Fantasy kan zowel High Fantasy als Low Fantasy zijn en heeft voornamelijk betrekking op de 'regels' van de wereld. Binnen hard fantasy zijn de regels voor bijvoorbeeld magie zo strikt en rigide dat het bijna wetenschap wordt. Voorbeelden van Hard Fantasy zijn de Mistborn-boeken van Brandon Sanderson (in het geval van magie), maar ook A Song of Ice and Fire van George R.R. Martin (in het geval van de vele stambomen en kruisbestuivingen).
Romantacy
Romantacy kan High- en Low Fantasy zijn en is een redelijk recente toevoeging aan het genre als geheel. Het is een samentrekking van Romantic Fantasy en de verhalen uit dit subgenre kenmerken zich door relaties tussen de hoofdpersonen. Hoe meer ' spice ' een boek bevat, hoe gedetailleerder de beschrijving van al dan niet seksuele handelingen. De bekendste romantacy van dit moment zijn de Fourth Wing-serie van Rebecca Yarros en A Court of Thorns and Roses van Sara J. Maas.
Urban Fantasy
Urban Fantasy is een variant op Low Fantasy, waarbij het verschil is dat de bovennatuurlijke elementen, al dan niet vreedzaam, bestaan in onze realiteit, maar verborgen zijn en alleen toegankelijk via portals, gateways en/of, artifacten. In sommige gevallen bestaat een aparte samenleving naast de huidige maatschappij. Voorbeelden van urban fantasy zijn de Harry Potter-serie van J.K. Rowling, The Mortal Instruments-serie van Cassandra Clare en de Percy Jackson-boeken van Rick Riordan.
(Mijn) Conclusie
Je kan, zonder al te veel te overdrijven, stellen dat de afgelopen jaren het fantasy-genre te groot, te uitgebreid en te ingewikkeld is geworden. Het is de menselijke aard om overal een passend labeltje op te plakken, maar je kan ook te ver gaan. Want in bovenstaand lijstje missen sowieso nog Heroic Fantasy, Magical Realism, Steampunk, Sword and sorcery, Dystopian Fantasy, Superhero Fantasy, Paranormal Romance en nog een aantal anderen die ik nu vergeten ben. En aan de boekvoorbeelden bij de diverse subgenres kun al zien dat een boek in veel gevallen in meerdere genres valt. ACOTAR staat hierboven als Romantacy, maar is natuurlijk ook gewoon High Fantasy. The Mortal Instruments heb ik hierboven onder Urban Fantasy geschaard, maar past ook naadloos onder het kopje 'Low Fantasy' (zoals de omnibus ook op mijn ereader is ingedeeld).
Een subgenre als 'Arthurian Fantasy' (voor bv. Mists of Avalon) is dusdanig niche, dat je je af moet vragen of het daadwerkelijk nodig is. Net als 'Assassin Fantasy' (de Daindreth's Assassin-serie past hier prima). Het lijkt wel alsof iemand losse woorden voor het woord 'fantasy' heeft bedacht en daarna pas gekeken heeft of er boeken waren die onder die noemer geschaard konden worden. En ja, zoals op ieder potje een dekseltje past, is er voor ieder boek ongetwijfeld een eigen subgenre te bedenken. Of je dat moet willen, is de volgende vraag. Hoe dan ook, ik beperk me op mijn ereader in ieder geval tot de bovenste drie: high, low en epic. En tot op heden lijkt dat prima te passen 👍
Dat gezegd hebbede; er is niks mis met micromanagement van je genres. Als jij als lezer helemaal gelukkig wordt van (hele) specifieke (sub)genres, leef je vooral uit. Doe waar je gelukkig van wordt!